Informacje podstawowe

Powiat włodawski leży w środkowo-wschodniej części województwa lubelskiego, granicząc z Ukrainą i Białorusią, w malowniczym i rozłożystym dorzeczu Bugu, rzeki dzikiej i nieujarzmionej, z licznymi starorzeczami. Swą niezwykłą malowniczość i piękno zawdzięcza krainom geograficznym, na których jest położony: Polesiu Lubelskiemu, Pojezierzu Łęczyńsko - Włodawskiemu, Garbowi Włodawskiemu oraz obszarom chronionym: Poleskiemu Parkowi Narodowemu, Poleskiemu Parkowi Krajobrazowemu i Sobiborskiemu Parkowi Krajobrazowemu. 
Administracyjnie wydzielony powiat włodawski obejmuje obecnie miasto Włodawę i 7 gmin wiejskich: Hannę, Hańsk, Stary Brus, Urszulin, Włodawę, Wolę Uhruską i Wyryki, zajmując łącznie powierzchnię 1256 km2 i skupiając na tym obszarze 42 794 mieszkańców. Powiat należy do najsłabiej zaludnionych na Lubelszczyźnie. Ma natomiast jeden z najwyższych współczynników zalesienia. 
Powiat włodawski zasługuje na szczególną uwagę dzięki wysokim walorom przyrodniczym, kulturowym i krajobrazowym. Region ten urzeka naturalnością środowiska, bogactwem unikalnych okazów fauny i flory, których różnorodne gatunki można odnaleźć w okolicznych lasach, na terenach bagien, torfowisk, rozległych łąk i na obszarach licznych jezior. 
Oprócz bogactw naturalnych na atrakcyjność powiatu włodawskiego mają wpływ dobrze zachowane zabytki historyczne związane z wielowiekową tradycją, świadczące o różnorodności kulturowej i etnicznej regionu. 
Od zarania swoich dziejów ziemia włodawska pełniła zawsze rolę terytorium przygranicznego. Już we wczesnym średniowieczu znajdowały się tu prawdopodobnie grody, będące częścią systemu nadbużańskich grodów na pograniczu polsko- ruskim.
Obszar późniejszego powiatu prawdopodobnie wchodził w skład państwa Mieszka I. W roku 981 został przyłączony wraz z tzw. Grodami Czerwińskimi do Rusi Kijowskiej. Ponownie w Polsce znalazł się w latach 1018-1034(?), by później wejść na dłużej w granice Rusi Kijowskiej, a po niej Rusi Halicko- Włodzimierskiej. Następnie południowa część przyszłego powiatu wraz z Włodawą należała do ziemi chełmskiej, a północna do Księstwa Trockiego. W latach 1446-1447 Kazimierz Jagiellończyk przyłączył Włodawę i tereny na północ od rzeki Włodawki do Wielkiego Księstwa Litewskiego – odtąd Włodawa z północną częścią ziemi Włodawskiej należała do Powiatu Brzeskiego, należącego później do Województwa Poleskiego. Taka przynależność terytorialna utrzymała się aż do rozbiorów. 
Po trzecim rozbiorze Polski ziemia włodawska znalazła się w granicach zaboru austriackiego i ponownie stała się ziemią przygraniczną. W 1796 r. władze zaborcze utworzyły dwa cyrkuły: chełmski i litewski (ze stolicą w Białej), między które została podzielona ziemia włodawska. W 1803 r. oba cyrkuły połączono, a na stolicę nowej jednostki wyznaczono Włodawę. Niestety, brak w mieście budynków nadających się na lokale dla nowych władz spowodował, iż stolica okręgu znalazła się w Białej. W 1803 r. Włodawa i obszar przyległy stał się okręgiem w dużym cyrkule Bialskim. To właśnie ten okręg stał się podwaliną pod utworzony w 1811 r. w Księstwie Warszawskim Powiat Włodawski. W 1816 - już w Królestwie Kongresowym - zlikwidowano Powiat Włodawski, a jego teren częściowo włączono do dużego Obwodu Radzyńskiego. Na mocy ukazu carskiego z 1864 r. wprowadzającego nowy podział administracyjny - ponownie powołano do życia Powiat Włodawski, który mniej więcej w takim stanie dotrwał do wybuchu I wojny światowej. Mimo ogromnych strat wojennych, m.in. liczba mieszkańców Włodawy spadła o połowę, po I wojnie światowej Włodawa stała się siedzibą największego powiatu w województwie lubelskim, który obejmował 2314 km2 (w tym 43% pól uprawnych i 22,3% lasów) i zamieszkany był przez 82 531 mieszkańców (69% Polaków). Według danych spisu powszechnego z 9.XII.1931 r. obszar powiatu obejmował 2325,9 km2 i zamieszkany był przez 113 566 osób. Powiat miał najniższe zaludnienie, bo około 48,8 osoby na 1 km2 i składał się z 3 miast niewydzielonych: Włodawy, Parczewa, Ostrowa Lubelskiego i 14 gmin wiejskich oraz 232 sołectw. 
Po wojnie 1939 roku niemieckie władze okupacyjne zlikwidowały Powiat Włodawski dzieląc go pomiędzy sąsiednie, a samo miasto znalazło się w Powiecie Chełmskim. We Włodawie powołano Landkomissariat (filię starostwa). W mieście Niemcy skoncentrowali silne jednostki policyjne i wojskowe. W 1940 r. powstał we Włodawie obóz pracy dla Żydów, a w pobliskim Sobiborze obóz zagłady, w którym zamordowano ok. 250 tys. osób. 
Po II wojnie światowej reaktywowano Powiat Włodawski obejmujący teren przedwojennego powiatu. W 1954 roku z Powiatu Włodawskiego wydzielono samodzielny Powiat Parczewski. Pomniejszony Powiat Włodawski funkcjonował bez większych zmian aż reformy administracji w 1975 roku. 
W 1999 r. ponownie Powiat Włodawski znalazł się na mapie Polski jako samodzielna jednostka samorządowa.